21 Ağustos 2017 Pazartesi

Laboratuvarlar

6997 defa okundu

 

Biyolojik Mücadele Laboratuvarı

Biyolojik Mücadele; Bitkilerde ürün kayıplarına neden olan zararlılara karşı, insan eliyle yararlı etmenlerin kullanılarak, zararlıların populasyonlarının ekonomik zarar eşiğinin altında tutulmasıdır.

Bu laboratuvarda tarımsal ürünlerde zarar ve hastalık oluşturan etmenlere karşı canlı etmenleri kullanarak mücade yapılması hedef alınmaktadır. Yapılan çalışmaların başında doğal düşmanların etkinliği ile ilgili araştırmalar gelmektedir. Bu mücadele etmenleri çoğunlukla, bölgemizde sorun oluşturan hastalık ve zararlılara karşı etkili olan doğal düşmanlarlar olup, bunlardan bazıları aşağıda verilmiştir.

Bölgemizde, özellikle Akdeniz kıyısında geniş alanlarda yetiştirilen turunçgillerde en önemli zararlıların başında kabuklubitler gelmektedir. Kimyasal savaşın dahi yeterince etkili olamadığı bu zararlılara karşı en etkin ve sürekliliği olan savaşım şekli Biyolojik Savaş olup, Biyolojik Mücadele Laboratuvarına bağlı iklim odalarında bu zararlıya karşı, avcı böcek olarak Chilocorus bipustulatus, Chilocorus nigritus, Rhyzobius lophantae ile asalak olarak Aphytis melinus üretilmektedir.

Yine bir çok üründe ekonomik kayıplara neden olan turunçgillerin önemli zararlılarından unlubite karşı asalak arıcık Leptomastix dactilopii’nin üretimi yapılmaktadır.

Bunların yanısıra, bölümümüz çalışmalarında elde edilen entomopatojenlerin etkinlik çalışmalarında kullanılmak üzere ungüvesi Ephestia kuehniella ve büyük ungüvesi Galleria mellonella üretilmektedir.

Bölgemiz sera alanları giderek artmakta olup, burada yetiştirilen sebzelerin ana zararlıları arasında beyaz sinekler yeralmaktadır. Gelecekte biyolojik mücadele çalışmalarına temel olması açısından beyaz sineklerden Pamuk beyazsineği (Bemisia tabaci) ve Sera beyazsineği (Trialeurodes vaporariorum)‘nin üretimleri yapılmaktadır.

 

Taksonomi Laboratuvarı;

Bölgemizde bulunan böceklerin toplanıp teşhislerinin yapıldığı bu laboratuvarda bir Nato projesi yürütülmüş olup, bir TÜBİTAK projesi de sürdürülmektedir. Bu laboratuvara bağlı, uluslararası müzeler birliğine üye bir de Böcek Müzesi bulunmaktadır. Bu müzede böcekler usulüne uygun preperasyonları yapılarak saklanmaktadır. 2009 yılı içinde 4 ilköğretim, bir Meslek Yüksek okulundan 11 sınıfa müzemiz ziyaret için açılmış olup, çocuklarımıza doğal yaşam ve böceklerle ilgili bilgiler aktarılmış, seminerler verilmiştir.

 

Toksikoloji Laboratuvarı;

Toksikoloji kimyasal maddelerin canlı organizmalara olan zararlı etkilerini araştıran bir bilim dalıdır. Entomoloji Anabilim Dalı içerisinde yer alan Toksikoloji laboratuvarında tarımsal zararlıların pestisitlere karşı duyarlılık düzeyleri araştırılmaktadır. Ayrıca tarımsal zararlıların bazı pestisitlere karşı direnç  düzeyleri, direnç mekanizmaları, çoklu ve çapraz direnç gelişimleri ve sinerjistlerin pestisitler üzerindeki etkileri  incelenmektedir. Moleküler çalışmalarda ise pestisitlere karşı gelişen direncin böcek bünyesinde bulunan bazı enzimlerele olan ilişkisi araştırılmaktadır. Toksikoloji laboratuvarına bağlı 2 adet böcek yetiştirme kabinlerinde zararlı ve avcı akar türleri yetiştirilerek; bu böcekler üzerinde bazı pestisitlerin etkileri aktif olarak incelenmektedir.

 

Nematoloji Laboratuvarı;

Nematoloji Laboratuarı Bitki Koruma bölümü Entomoloji Anabilim Dalı’nda faaliyet göstermektedir. Batı Akdeniz ve Göller Bölgesini içine alan bölgede kültür bitkilerinde zararlı olan bitki paraziti nematodların tespiti, tanısı, yaygınlıkları ve mücadele olanakları üzerine çalışmalar yapılmaktadır. Nematoloji Laboratuarı olarak TÜBİTAK tarafından desteklenen “Antalya ilinde sebze alanlarında bulunan virülent Kök-ur nematodu (Meloidogyne spp) populasyonlarının morfolojik ve moleküler karakteriazyonları”, “Batı Toros Dağları geçit bölgelerinde meyve yetiştiriciliği yapılan alanlarda kök lezyon nematodları (Pratylenchus spp)’nın morfolojik ve moleküler olarak tanılanması ve farklı meyve anaçlarında konukçu reaksiyonlarının belirlenmesi” ve “Patateslerde zararlı Kök-ur nematodu Meloidogyne chitwoodi’nin mücadelesinde münavede kullanılabilecek farklı kültür bitkisi çeşitlerinin konukçu reaksiyonlarının belirlenmesi” isimli projeler yürütülmektedir. Ayrıca Sanayi Bakanlığı (SAN-TEZ) tarafından desteklenen “Kök-ur nematodlarına karşı dayanıklı biber çeşitlerinin geliştirilmesi” isimli projede ortaklar arasında bulunmakta ve biber hatlarının testlenmesi çalışmaları yapılmaktadır. Laboratuar olanakları içerisinde araştırma ışık ve binoküler mikroskoplar, tam kontrollü iklim odaları, nematod ekstraksyon aparatları ve inkübatörler bulunmaktadır.

 

Mikoloji Laboratuvarı;

Fitopatoloji Anabilim Dalı’nda yer alan Mikoloji laboratuvarının çalışma konuları arasında bitkilerde hastalık oluşumuna neden olan fungusların tanısı, kültürel ve morfolojik özellikleri, bitkilerde meydana getirdikleri belirtiler ve zarar düzeyi ile bunlara karşı kullanılan mücadele yöntemleri yer almaktadır. Çalışmalarda toprak kökenli bitki patojenleri ve bunların biyolojik savaşımı ağırlık kazanmaktadır. Özel olarak; kök çürüklüğü ve çökerten etmeni olarak bilinen ayrıca mikoparazitik türlere de sahip olan Pythium cinsinin klasik yöntemlerle tanısı ve bunların moleküler yöntemlerle tanısı ve mikoparazitik türlerin diğer toprak kökenli bitki patojenlerine karşı biyolojik savaşta kullanımı laboratuvarın son dönemdeki çalışmalarını  oluşturmaktadır. Söz konusu çalışmalar sonucunda son iki yılda Isparta bölgesi topraklarından elde edilen iki izolat bu cinse ait yeni türler olarak tanımlanmıştır.

Biyolojik mücadeleye yönelik diğer çalışmalarda, Trichoderma türleri ve mikorizal fungusların süs bitkileri ve bazı sebzelerde fungal patojenlere karşı etkinliğinin belirlenmesi ve bitkilerde morfolojik ve biyokimyasal dayanıklılık mekanizmaları araştırılmaktadır. Hasat sonrası hastalıkların belirlenmesi ve biyolojik mücadele içerisinde maya uygulamalarının etkinliği ve uygulama olanakları konusunda araştırmalar yapılmıştır.

 

Biyoteknoloji Laboratuvarı

Fitopatoloji Anabilim dalı içerisinde yer alan Biyoteknoloji Laboratuvarında, doku kültürü teknikleri ile kiraz anaçları üretilmektedir. Anaçlarının In Vıtro Koşullarda Tuz Stresine Tolerans Mekanizmaları incelenmektedir. Bunun yanı sıra farklı bitkilere gen transferi çalışmaları yapılmaktadır. Ayrıca bitkilerde hastalık oluşumuna neden olan fungusların tanısı, moleküler analizleri, bitkilerin hastalıklara karşı reaksiyonları ve hastalıklara karşı dayanıklı bitki elde etmek amacıyla yapılan çalışmalar yer almaktadır.

 

Moleküler BiyolojiLaboratuvarı

Moleküler Biyoloji Laboratuvarındabitki hastalık etmenlerinin polimeraz zincir reaksiyon PCR, ters (reverse) transkripsiyon PCR (RT-PCR) nortern, southern dot ve slot blotlama  yöntemleriyle moleklüler teşhis ve tanılaması yapılmaktadır. Bitki ve bitki  hastalık etmelerinin genlerin klonlanması, DNA dizilimlerinin belirlenmesi ve  filogenetik analiz çalışmaları yapılmaktadır. Bitki virüslerinin replikasyon mekanizmaları virüs polimerazlarının yapısı ve fonksiyonlarının belirlenmesi ve viral polimerazların hedef alan antiviral maddelerin geliştirilmesi. Etmenden elde edilen dayanıklılık ve RNA interferans (RNA-i) yöntemleriyle transgenik bitkilerde virüslere karsı dayanıklılık geliştirmeye yönelik çalışmalar yürütülmektedir.  Ayrıca PCR bazlı DNA makörlerinin üretilmesi bitkilerde, bitki gen kaynaklarında ve bitki hastalık etmenlerinde biyolojik çeşitlik ve genetik varyasyonları belirlemek amacıyla kullanılması konusunda araştırmalar yapılmaktadır.  Bitkilerde soğuk kuraklık ve tuzluluk gibi abiyotik stresler ve hastalık gibi biyotik streslerin moleküler mekanizmalarının belirlenmesine yönelik araştırmalar yapılmaktadır . Bu kapsamda bitkilerde soğuk, kuraklık, tuzluluk ve hastalık stresleri sırasında akif olan genlerin ve biyotik ve abiyotik sterlere tolerans ve dayanıklılıkta etkili genlerin belirlenmesi ve izolasyonu yapılmaktadır  Bu amaçla cDNA gen kütüphanelerinin oluşturulması, çıkarımlı  hibridizasyon ve farkımsal gösterim (differential display) cDNA uçlarının hızlı çoğaltımımın sağlayan  RACE-PCR çalışmaları yürütülmektedir. Bunun yanında bitkilerde biyotik ve abiyotik stresler sırasında aktif hale gelen genlerin genlerinin  ters (reverse) northern, northern blot ve Real-Time RT-PCR yöntemleriyle ekspresyon düzeylerinin belirlenmesi çalışmaları yapılmaktadır.  Ayrıca bitkilere Agrobacterium  yoluyla gen aktarımı yapılarak hastalık gibi biyotik ve soğuk, kuraklık ve tuzluluk gibi abiyotik streslere dayanıklı bitkiler geliştirme çalışmaları yapılmaktadır.

 

Herboloji Laboratuvarı

Herboloji Laboratuvarı ağırlıklı olarak yabancı otların tanı ve mücadelesine yönelik araştırma ve eğitim faliyetlerini yürütmektedir. Bu kapsamda, yabancı otların teşhisi, çimlenme ve gelişme biyolojisi, diğer canlı ve cansız ortamla olan interaksiyonları, yabancı otları tanıma ve davranış şekillerini bilme noktasında yapılan araştırmalar içerisine girerken, zirai mücadelenin ayrılmaz bir parçası olarak, tarım alanlarında ciddi sorunlar teşkil eden yabancı otların kültürel, mekanik, fiziksel, biyolojik ve kimyasal mücadele yöntemleri üzerine yapılan araştırmalar Herbolojinin konuları arasında yer almaktadır.

Herboloji laboratuvarında araştırma ve eğitim alt yapısını geliştirmek amacıyla teknik alt yapı çalışmalarına devam edilmektedir. Laboratuvarımızda şu an için uygulama amaçlı eğitim faliyetlerinde kullanılabilecek nitelikte bir herbaryum mevcuttur.

Bölgemiz için son derece önemli olan elma yetiştiriciliğinde, benzer şekilde sebzeler içerisinde sanayiye dönük büyük ekiliş alanına sahip domates yetiştiriciliğinde ve geçit bölgesi olan Isparta ve yöresinin vazgeçilmez tarım ürünleri arasında yer alan buğday ekim alanlarında sorun olan yabancı otların teşhisi, yaygınlık ve yoğunlukları Herboloji Laboratuvarı bünyesinde yapılan çalışmalarla ortaya konmuştur. Benzer şekilde bölgenin koşulları dikkate alınarak, farklı malç uygulamalarının yabancı ot kontrolü ve ürün verimine etkileri, yabancı otların biyolojik mücadelesinde kullanılabilecek patojen fungusların belirlenmesi, farklı herbisitlerin kültür bitkilerine fitotoksik etkilerinin belirlenmesi, bazı bitki ekstraktlarının yabancı otlarla mücadelede biyo-herbisidal etkilerinin belirlenmesi konularında da araştırma projeleri yürütülmüştür.

 

Ayrıca bölümümüze bağlı, bir cam bir de polikarbondan yapılmış topraksız kültür serası bulunmaktadır. Bu seralarda bölüm öğrencileri değişik bitkiler yetiştirerek, bunlarda sorun olan etmenleri tanımakta ve mücadele yöntemlerini uygulamaktadır.